Bir toplumun çağdaş, huzurlu ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilmesi; yalnızca ekonomik büyüme ya da teknolojik ilerleme ile değil, aynı zamanda güçlü değerler sistemiyle mümkündür. Bu değerlerin başında laiklik, demokrasi, hak, hukuk ve adalet gelir. Bu kavramlar birbirinden bağımsız değil; aksine, biri zedelendiğinde diğerlerinin de anlamını yitirdiği bir bütünün parçalarıdır.
Laiklik, devletin tüm inançlara eşit mesafede durmasını ve bireyin vicdan özgürlüğünün güvence altına alınmasını ifade eder. Laik bir düzende devlet; herhangi bir dini ya da inanç sistemini dayatmaz, ayrıcalık tanımaz ve dışlamaz. Laiklik, dine karşıtlık değil; tam tersine, din ve inanç özgürlüğünün teminatıdır. İnancın siyasallaştırılmadığı, devlet yönetiminin akıl ve bilim temelinde şekillendiği bir yapı, toplumsal barışın da ön koşuludur. Laikliğin zayıfladığı toplumlarda kutuplaşma artar, ortak yaşam kültürü zarar görür.
Demokrasi, halkın kendi kendini yönetme iradesini ortaya koyduğu en kapsayıcı yönetim biçimidir. Ancak demokrasi yalnızca sandıktan ibaret değildir. Gerçek demokrasi; çoğulculuğu, ifade özgürlüğünü, basın hürriyetini, sivil toplumun gücünü ve denge-denetleme mekanizmalarını içerir. Çoğunluğun iradesi, azınlıkların haklarını yok saydığında demokrasi olmaktan çıkar. Demokratik bir sistemde iktidar geçicidir; kurumlar kalıcıdır. Bu da keyfiliğin değil, kuralların egemen olduğu bir yönetim anlayışını gerektirir.
Hak kavramı, insanın yalnızca insan olduğu için sahip olduğu temel değerleri ifade eder. Yaşam hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, eğitim, sağlık ve adil yargılanma hakkı; devletin lütfu değil, bireyin doğuştan sahip olduğu kazanımlardır. Hakların korunmadığı bir yerde birey özgür olamaz; özgür olmayan bireylerden oluşan bir toplum da ilerleyemez. Hak bilinci gelişmemiş toplumlarda insanlar, haksızlığı normalleştirmeye başlar ve bu durum ahlaki bir çöküşe yol açar.
Hukuk, hakların kağıt üzerinde kalmamasını sağlayan kurallar bütünüdür. Hukukun üstünlüğü ilkesinin geçerli olduğu bir ülkede herkes kanun önünde eşittir; makam, güç ve statü kimseye ayrıcalık sağlamaz. Hukukun bağımsız olmadığı, yargının siyasallaştığı toplumlarda adalet duygusu zedelenir. İnsanlar haklarını aramak yerine güçlü olana yakın durmayı tercih eder ki bu, toplumsal çürümeyi hızlandırır.
Adalet ise tüm bu kavramların nihai amacıdır. Adalet, yalnızca mahkeme salonlarında verilen kararlarla sınırlı değildir; eğitimde, ekonomide, paylaşımda ve fırsat eşitliğinde de kendini gösterir. Geç gelen adalet, adalet değildir. Kişiye göre değişen adalet ise adaletsizliğin ta kendisidir. Adalet duygusunu kaybeden bir toplumda ne güven kalır ne de umut.
Laikliğin olmadığı yerde demokrasi, demokrasinin olmadığı yerde hak, hukukun işlemediği yerde adalet yaşayamaz. Bu değerler bir zincirin halkaları gibidir. Birini kopardığınızda bütün yapı çöker. Güçlü devlet; baskıcı devlet değil, adil ve hukuka bağlı devlettir. Güçlü toplum ise susan değil, haklarını bilen ve savunan toplumdur. Unutulmamalıdır ki adaletin olmadığı bir ülkede ne huzur kalır ne de gelecek.
Laiklik olmadan özgürlük,
Hukuk olmadan adalet,
Adalet olmadan gelecek olmaz.
Adalet yoksa, devlet de yoktur.
Hukukun sustuğu yerde vicdan konuşmaz.
Laik, demokratik ve adil bir ülke; herkesin hakkıdır.
Laiklik, vicdan özgürlüğüdür.
Demokrasi, milletin iradesidir.
Bu iki değerin teminatı:
Mustafa Kemal Atatürk’tür.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder