Bir ülkenin gerçek zenginliği, sahip olduğu doğal kaynaklardan önce, çocuklarına sunduğu eğitim imkânlarıdır. Çünkü eğitim yalnızca diploma kazandırmaz; düşünmeyi, üretmeyi, sorgulamayı ve toplumsal hayata eşit katılmayı sağlar. Türkiye’nin eğitim karnesine baktığımızda ise başarıların yanında, ertelenemeyecek sorunlarla da karşılaşıyoruz.
2025 verileri üzerinden hazırlanan eğitim dağılımı, nüfusun önemli bölümünün ilkokul, ortaokul ve lise düzeyinde kaldığını; üniversite ve üzeri eğitim alanların ise daha sınırlı bir paya sahip olduğunu gösteriyor. Bu tablo, eğitimin niteliğini ve herkes için erişilebilir olup olmadığını yeniden düşünmemizi gerektiriyor.
Ekonomik kriz, eğitimde fırsat eşitliğini her geçen gün daha fazla zedeliyor. Kırtasiye, servis, beslenme, kıyafet, barınma ve özel ders giderleri aile bütçelerini zorluyor. Devlet okuluna giden çocukların dahi eğitim masrafları karşısında aileler borçlanıyor. Yoksul bir çocuğun eğitim yolculuğu daha baştan ağır bir yükle başlıyorsa, başarıyı yalnızca sınav sonuçlarıyla ölçmek adil değildir.
Okullarımızda öğretmenlerin yanında yardımcı personel, temizlik görevlisi ve güvenlik çalışanı eksikliği de ciddi bir sorun. Temiz, sağlıklı ve güvenli okul ortamı lüks değil, kamusal sorumluluktur. Çocukların hijyen ve güvenlik kaygısıyla değil, öğrenme heyecanıyla okula gitmesi gerekir.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve müfredat değişiklikleri de toplumda tartışılıyor. Her reformun merkezinde bilimsel yaklaşım, çağın ihtiyaçları, laik ve kapsayıcı eğitim ilkeleri ile çocukların üstün yararı bulunmalıdır. Eğitim politikaları günlük siyasi tartışmaların değil, uzun vadeli toplumsal uzlaşmanın konusu olmalıdır.
Kademeler arasında okullaşmanın düşmesi, özellikle ekonomik nedenlerle eğitimden kopan çocukları görünür kılıyor.
Fırsat eşitsizliği büyüdükçe eğitim, sosyal hareketliliğin merdiveni olmaktan çıkıp mevcut eşitsizlikleri kuşaktan kuşağa aktaran bir düzene dönüşebilir.
Sık değişen yönetmelikler, belirsizlik ve bürokratik baskı ise öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin enerjisini sınıftan uzaklaştırıyor.
Yükseköğretimde akademik özgürlük, liyakat, araştırma kaynakları, üniversite-sanayi iş birliği ve mezunların istihdamı konusunda da yapısal adımlara ihtiyaç var. Üniversite sayısını artırmak tek başına kaliteyi güvence altına almıyor.
Bu nedenle bütçeden yapılan her eğitim harcaması, geleceğe yatırım olarak görülmelidir. Okulların fiziki koşulları eşitlenmeli; kırsaldaki, kent merkezindeki, deprem bölgesindeki ve dezavantajlı mahallelerdeki çocuklar aynı nitelikte imkânlara erişmelidir.
Rehberlik, psikolojik danışmanlık ve özel eğitim hizmetleri güçlendirilmelidir. Öğrencinin başarısı ailesinin gelirine, yaşadığı semte ya da okulunun imkânlarına teslim edilmemelidir. Bu sorumluluk, devletin en temel görevlerinden biridir; kuşkusuz.
Çözüm; eğitime ayrılan kaynakları artırmak, okul öncesinden üniversiteye kadar fırsat eşitliğini güçlendirmek, öğretmenlerin mesleki itibarını korumak ve kararları bilimsel verilerle almaktır. Her çocuğa nitelikli eğitim, ücretsiz öğün, güvenli okul ve umut sunulmalıdır.
Çünkü eğitimde kaybedilen her yıl, ülkenin geleceğinden eksilen bir yıldır. Türkiye’nin yarını, çocuklarının hangi okulda doğduğuna değil, hangi imkânlara kavuştuğuna bağlıdır.
Eğitimde eşitlik sağlanmadan kalkınma tamamlanamaz; adalet kurulmadan başarı kalıcı olamaz.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder