Günü Kurtarmak Yetmez: Türkiye Ekonomisi İçin Yapısal Reçete
Türkiye ekonomisi, uzunca bir süredir yüksek enflasyon, kur oynaklığı ve azalan alım gücü sarmalında patinaj yapıyor. Sokaktaki vatandaşın da, fabrikadaki sanayicinin de dilinde tek bir soru var: "Bu gidişat ne zaman, nasıl kalıcı olarak düzelir?" Sorunun cevabı, geçmişte defalarca denenen ve yalnızca pansuman niteliği taşıyan geçici çözümlerde değil; makroekonomik istikrar ile köklü yapısal reformları aynı potada eriten kararlı bir programda gizli. Çünkü günü kurtarmaya yönelik adımlar, kronikleşen bir hastalığa ağrı kesici vermekten farksızdır.
Bir ekonominin iyileşme sürecinde ilk adım, makroekonomik istikrarın yani öngörülebilirliğin yeniden tesis edilmesidir. Fiyat istikrarı sağlanmadan, enflasyon tek haneli rakamlara indirilmeden atılacak hiçbir adım kalıcı olamaz. Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ve rasyonel para politikası araçları bu istikrarın omurgasıdır. Ancak sadece faiz silahıyla ya da sıkı para politikasıyla bir yere kadar ilerlenebilir. Mali disiplinle desteklenmeyen, kamuda tasarrufu ön plana çıkarmayan bir yaklaşım, yükü sadece dar gelirli kesimin omuzlarına yıkar ki bu da toplumsal sürdürülebilirliği zedeler. Güven, ekonominin en temel yakıtıdır; bu yakıtı sağlamanın yolu ise kurallı ve şeffaf bir yönetim anlayışıdır.
İşte tam bu noktada, kamu tasarruf tedbirleri yapısal dönüşümün en kritik psikolojik ve mali kilidi olarak devreye giriyor. Ekonomide bir programın başarıya ulaşması için toplumun o programa inanması gerekir. Halktan ve esnaftan fedakarlık istenirken, kamunun lüks araçlar, devasa temsil giderleri ve verimsiz harcamalarla israfa devam etmesi "güven" unsurunu tamamen yok eder. Sıkı maliye politikası sadece vatandaştan vergi toplamak demek değildir. Döviz garantili Kamu-Özel İşbirliği projelerinin revize edilmesi, ihalelerin şeffaf ve tam rekabetçi yapılması ve bürokraside "tek görev, tek maaş" ilkesine geçilmesi şarttır. Kamunun harcamalarını kısmadığı bir senaryoda, yeni vergiler sadece enflasyonu ve toplumsal huzursuzluğu artırır.
Asıl büyük dönüşüm ise bu istikrarın arkasından gelecek olan yapısal reformlarda saklıdır. Türkiye'nin öncelikli ödevi, üretim yapısını ithalata bağımlı olmaktan çıkarıp yüksek katma değerli, teknoloji ve yazılım odaklı bir modele dönüştürmektir. Cari açık sorununu kalıcı olarak çözmenin tek yolu budur. Bununla birlikte yerli ve yabancı yatırımcının en çok aradığı şey "hukuki öngörülebilirlik"tir. Yargı bağımsızlığının sağlanması ve kurumlarda sadakat yerine liyakatin esas alınması, doğrudan yabancı sermayeyi ülkeye çekecek en büyük teşviktir. Tarımda girdi maliyetlerini düşürerek gıda enflasyonunu bitirmek ve eğitim sistemini mesleki eğitime evirerek nitelikli iş gücü yaratmak bu zincirin kopmaz halkalarıdır.
Sonuç olarak Türkiye, potansiyeli son derece yüksek bir ülkedir. Seçim odaklı geçici rahatlamalar yerine, geleceği inşa edecek bu çetin yolu seçmek artık bir zorunluluktur. Ekonomide kalıcı bahar, ancak kamu tasarrufları ve yapısal temeller sağlam atıldığında gelecektir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder